De rotskerken van Lalibela: een must bij je Vakantie in Ethiopië

Pelgrim bij Bete Medhane Alem in Lalibela
Pelgrim bij Bete Medhane Alem in Lalibela

Lalibela is een heilige stad in het Noorden van Ethiopië. Het was ooit de plaats waar een nieuw Jeruzalem zou herrijzen, na de verovering van het oude Jeruzalem door de moslims in de 12de eeuw.

Lalibela kent daardoor vele plekken met bijbelse namen, tot aan de rivier Jordaan aan toe. Maar het belangrijkste zijn de unieke kerken, uitgehakt in de rotsen. Deze maken van de stad een bedevaartsoord voor vele pelgrims.

De Legende

Zoals gezegd is de stad Lalibela opgebouwd rond de 12de eeuw. De latere koning Lalibela keerde toen terug uit Jeruzalem naar zijn geboortegrond in Ethiopië. Zijn broer, die toen koning was, vond hem echter een bedreiging voor de troon, en vermoordde hem.

Bij God aan de hemelpoort aangekomen gaf die hem de opdracht om 10 kerken uit de rotsen te houwen, in ruil waarvoor hij mocht terugkeren op aarde. Met de hulp van engelen volbracht hij de opdracht en werd hij de nieuwe koning.

Na voltooiing van de 10 kerken verscheen de heilige sint Joris, die zijn eigen kerk eiste, dit werd de 11e, de mooiste en grootste kerk.

De Kerken: Noordelijke groep

De kerken zijn uit massieve rotsen gehouwen. Allereerst werd de omtrek in de diepte uitgehouwen en vervolgens van buitenuit naar binnen het interieur.

De kerken zijn verdeeld in twee groepen. In de Noordelijke groep bevindt zich Bete Medhane Alem (Huis van de Redder van de Wereld), naar verluid de grootste rotskerk ter wereld. Aan de buiten- en binnenkant bevindt zich een lange rij dikke zuilen, met daartussen kleine raampjes in diverse vormen. Binnen zijn verschillende ruimten, en aan de wanden vele muurschilderingen, helaas enigszins verweerd.

Bete Maryam (het huis van Maria) is iets kleiner, en kent geen zuilen. Wel de kleine raampjes, en boven de hoofdingang reliefs met onder andere Sint Joris die de draak doodsteekt. Binnen in deze kerk, die waarschijnlijk de oudste is, ook veel reliëfs en schilderingen uit het leven van Jezus en Maria.

Bete Golgotha en Bete Debre Sina (ook wel Bete Mikhael genoemd) vormen een dubbelkerk. De eerste is het noordelijke deel, en bevat volgens verschillende versies ofwel het grag van koning Lalibela, ofwel het symbolische graf van Christus. Het graf is in ieder geval niet toegankelijk.

Via een doorgang kom je in het zuidelijke deel, dat gewijd is aan de aartsengel Michael, en de berg Sinaï symboliseert. Vandaar de naamsverwarring.

Bete Maskal (huis van het kruis) is een kleinere kerk, nauwelijks versierd. Dat geldt ook voor Bete Denagel (het huis van de maagden). Wel kent deze kerk twee interessante doopvonten: een vierkante, en een kruisvormige.

De Zuidelijke groep

Loopbrug naar Bete Gabriel-Rufael
Loopbrug naar Bete Gabriel-Rufael

De zuidelijke groep kerken ligt niet ver van de Noordelijke groep. De groep bestaat uit 4 kerken:

Bete Emmanuel is de grootste. Deze bestaat uir drie verdiepingen, en kent een imposante gevel. Helaas is de kerk in slechte staat, en mag hij meestal niet betreden worden.

Bete Mercurios, lijkt, ondanks de 18 zuilen, meer op een natuurlijke grot. Hij syboliseert dan ook de hel.

Bete Libanos is slechts door nauwe doorgangen gescheiden van de omliggende rotswanden. Diverse legenden spreken elkaar tegen, maar volgens de overlevering is deze kerk pas na de door van koning Lalibela, door zijn vrouw met behulp van engelen in één nacht uitgehouwen.

Voor de laatste kerk van deze groep dien je een houten loopbrug te passeren. Om Bete Gabriel-Rufael is namelijk een diepe gracht gegraven. Dit doet suggereren dat de kerk eerst dienst deed als fort of schatkamer. Het geeft de kerk wel een extra mooi aanblik.

De kerk van St. Joris

Rotskerk Bete Ghiorgis in Lalibela
Rotskerk Bete Ghiorgis in Lalibela

En dan is er nog Bete Ghiorghis, oftewel die van St. Joris. De heilige die een draak versloeg kreeg zijn eigen kerk en wat voor één.

Deze kerk staat op de meeste ansichtkaarten van Lalibela. Een prachtig kruis in het landschap, en schijnbaar recht naar beneden uitgehakt. De kerk is via een deels onderaardse gang te bereiken.

De belevenis

Monnik in een nis bij de rotskerken van Lalibela
Monnik in een nis bij de
rotskerken van Lalibela

Een excursie naar de kerken van Lalibela doe je waarschijnlijk in twee dagdelen, één voor iedere cluster. Het is aan te raden dat niet op dezelfde dag te doen, omdat je dan wel een beetje kerkmoe wordt.

Toch is er veel te zien, en niet alleen in en aan de kerken. Je zult zeker een aantal pelgrims zien, evenals monikken in hun mooie gele gewaden, en de priesters. Die laatste zullen je in bijna iedere kerk wel een mooi kruis of staf tonen.

Interessanter wordt het wanneer de priesters een ceremonie houden op de binnenplaats van de Noordelijke groep.

Bereid je ook voor op wat kruip door-sluip door, door diverse gangen, tunnels, en trappen, om de verschillende kerken te bereiken. Je wordt gevolgd door enkele plaatselijke kinderen, die aanbieden om je schoenen te bewaken als je bij de kerken naar binnen gaat. Het hoort bij de belevenis, evenals alles wat de kinderen je aanbieden. Koop niet te snel, dan kom je niet meer van ze af.

Andere bezienswaardigheden

Lalibela is prachtig gelegen tegen de bergwanden in de grote Riftvallei. Je kunt er dus prachtige wandelingen maken, of ezeltochtjes. Doel is bijvoorbeeld het klooster van Ashetan Maryam, of de Yimrehane Kristos kerk, die beiden in de bergen liggen.

Verder stelt het stadje niet veel voor. Toch is het leuk om hier een schooltje te bezoeken, en te zien hoe de plaatselijke bevolking hier leeft.

Ook is de wekelijkse markt (waarschijnlijk op zaterdag) leuk om te bezoeken. Een laatste tip is om een kijkje te nemen in het ezelpark, hoewel wij daar zelf niet geweest zijn.

Heb je wat meer tijd? Overweeg dan de meerdaagse tocht georganiseerd door TESFA (Tourism in Ethiopia for Sustainable Future Alternatives). Met een getrainde gids bezoek je diverse dorpjes, en overnacht je in de hutjes van de plaatselijke bevolking. Kijk voor meer informatie op de website van TESFA.